علائم و نحوه تشخیص حاملگی خارج رحم

حاملگی خارج رحم یکی از شرایط خطرناک بارداری است که در آن، تخمک بارور به جای رحم در لوله فالوپ یا سایر نواحی خارج از رحم لانه‌گزینی می‌کند و با دردهای شکمی، خونریزی و تهدید جدی برای سلامت مادر همراه باشد؛ از همین رو تشخیص زودهنگام و درمان سریع، نقشی حیاتی در جلوگیری از عوارض جدی دارد. در این مقاله در خصوص علائم، علل، روش‌های تشخیص و درمان حاملگی خارج رحمی صحبت کردیم تا اطلاعات کاملی را در این زمینه کسب کنید.

حاملگی خارج رحم چه علائمی دارد؟

حاملگی خارج رحم در هفته‌های ابتدایی بارداری رخ می‌دهد به همین خاطر تشخیص آن در مراحل اولیه اهمیت زیادی دارد چرا که در صورت پیشرفت می‌تواند باعث پارگی لوله فالوپ و خونریزی داخلی شود. از مهم‌ترین علائم شایع حاملگی خارج رحمی شامل موارد زیر است:

• درد شدید یا تیرکشنده در یک سمت پایین شکم
• خونریزی واژینال غیرطبیعی یا لکه‌بینی
• احساس ضعف، سرگیجه یا غش
• درد شانه به‌ویژه در اثر خونریزی داخلی
• تهوع و استفراغ مشابه علائم اولیه بارداری
• احساس فشار یا درد در ناحیه مقعد یا لگن

حاملگی خارج رحم چه علتی دارد؟

حاملگی خارج رحم زمانی اتفاق می‌افتد که تخمک بارور به جای رحم، در یکی از لوله‌های فالوپ یا دیگر نواحی خارج از رحم لانه‌گزینی کند. این وضعیت معمولاً به دلیل اختلال در مسیر حرکت تخمک به سمت رحم رخ می‌دهد و عوامل مختلفی هم در بروز آن نقش دارند که از مهم‌ترین آن‌ها به شرح زیر است:

آسیب یا انسداد لوله‌های فالوپ

یکی از اصلی‌ترین دلایل حاملگی خارج رحم، انسداد یا آسیب دیدگی لوله‌های فالوپ است، این مشکل در اثر التهاب، عفونت یا جراحی‌های قبلی ایجاد می‌شود و مانع از حرکت طبیعی تخمک بارور به رحم می‌گردد، در نتیجه تخمک در همان مسیر کاشته می‌شود.

عفونت‌های لگنی

بیماری‌هایی مانند کلامیدیا و سوزاک می‌توانند منجر به عفونت و التهاب در ناحیه لگن شوند در واقع این عفونت‌ها باعث ایجاد زخم و چسبندگی در لوله‌های فالوپ شده و احتمال گیر افتادن تخمک بارور در مسیر را بالا می‌برند.

جراحی‌های لگنی یا شکمی

خانم‌هایی که در گذشته جراحی‌هایی مانند بستن لوله‌ها، جراحی کیست تخمدان یا درمان چسبندگی لگنی انجام داده‌اند، بیشتر در معرض حاملگی خارج رحم هستند چرا که این جراحی‌ها باعث تغییر در ساختار طبیعی لوله‌ها یا ایجاد بافت اسکار خواهد شد.

استعمال دخانیات

سیگار کشیدن جریان خون، عملکرد مژک‌های داخل لوله‌های فالوپ و روند طبیعی انتقال تخمک را مختل می‌کند در نتیجه، تخمک بارور احتمال دارد به جای رسیدن به رحم، در همان لوله‌ها باقی بماند و رشد کند.

استفاده از IUD یا درمان‌های ناباروری

اگرچه استفاده از IUD احتمال بارداری را کاهش می‌دهد، اما در صورت بارداری، احتمال حاملگی خارج رحم افزایش می‌یابد همچنین در برخی موارد درمان‌ ناباروری مانند IVF نیز شاید باعث لانه‌گزینی تخمک در محل اشتباه شود.

نحوه تشخیص بارداری خارج رحم

تشخیص به‌موقع بارداری خارج رحم اهمیت زیادی دارد، زیرا در صورت تاخیر پارگی لوله فالوپ و خونریزی داخلی را به همراه دارد از همین رو پزشک برای اطمینان از نوع بارداری و محل لانه‌گزینی تخمک، از روش‌های مختلف تشخیصی استفاده می‌کند که شامل موارد زیر است:

• سطح هورمون بارداری در حالت طبیعی به‌صورت منظم افزایش می‌یابد، اما در بارداری خارج رحم رشد آن کندتر از حد انتظار است در واقع تکرار این آزمایش در فاصله چند روز می‌تواند به تشخیص دقیق‌تر کمک کند.
• در سونوگرافی، پزشک می‌تواند بررسی کند که آیا جنین در داخل رحم قرار دارد یا در نواحی دیگر مانند لوله‌های فالوپ لانه‌گزینی کرده است.
• در معاینه لگنی پزشک حساسیت درد یا توده‌های غیرطبیعی در ناحیه لگن را بررسی می‌کند، یعنی این روش به شناسایی نشانه‌های فیزیکی بارداری خارج رحم کمک می‌کند.
• مشاهده علائمی مانند درد شکمی، خونریزی غیرطبیعی و سرگیجه می‌تواند پزشک را به سمت بررسی‌های دقیق‌تر هدایت کند پس ترکیب این علائم با نتایج آزمایش‌ها و سونوگرافی، تشخیص قطعی را ممکن می‌سازد.

☎️ برای دریافت نوبت از دکتر مریم محمد بیگی بهترین متخصص زنان در اصفهان با شماره مطب تماس بگیرید.

درمان حاملگی خارج از رحم

درمان حاملگی خارج از رحم بسته به محل لانه‌گزینی، میزان پیشرفت بارداری و وضعیت عمومی بیمار انتخاب می‌شود؛ هدف اصلی درمان هم حذف بافت بارداری و حفظ سلامت و عملکرد لوله فالوپ است تا در آینده امکان بارداری طبیعی وجود داشته باشد از جمله مهم‌ترین روش‌های درمانی عبارتند از:

درمان دارویی

در مراحل اولیه بارداری خارج رحمی، زمانی که جنین کوچک است و هنوز پارگی رخ نداده، از پزشک دارویی به نام متوترکسات را تجویز می‌کند، این دارو رشد سلول‌های بارداری را متوقف کرده و باعث جذب تدریجی آن توسط بدن می‌شود. پس از درمان، سطح هورمون بارداری به‌صورت منظم بررسی می‌شود تا اطمینان حاصل گردد که بارداری به‌طور کامل از بین رفته است.

درمان جراحی لاپاراسکوپی

اگر بارداری پیشرفت کرده یا دارودرمانی مؤثر نباشد، جراحی لاپاراسکوپی انجام می‌شود، در این روش با ایجاد برش‌های کوچک در شکم، پزشک با استفاده از دوربین و ابزار مخصوص بافت بارداری را خارج می‌کند توجه داشته باشید که این روش کم‌تهاجمی بوده و دوران نقاهت کوتاه‌تری نسبت به جراحی باز دارد.

جراحی باز (لاپاراتومی)

در موارد اورژانسی که پارگی لوله فالوپ و خونریزی داخلی رخ داده باشد، نیاز به جراحی باز است یعنی پزشک از طریق برش بزرگ‌تر شکم به ناحیه آسیب‌دیده دسترسی پیدا کرده و در صورت لزوم بخشی از لوله فالوپ را ترمیم یا خارج می‌کند؛ هدف از این جراحی نجات جان بیمار و کنترل سریع خونریزی است.

عوارض حاملگی خارج رحمی

حاملگی خارج رحمی در صورت عدم تشخیص یا درمان به‌موقع می‌تواند منجر به بروز عوارض جدی و تهدیدکننده زندگی شود پس آگاهی از این عوارض به خانم‌ها کمک می‌کند تا در صورت مشاهده علائم غیرعادی، سریع‌تر به پزشک مراجعه کنند این عوارض عبارتند از:

• پارگی لوله فالوپ و خونریزی داخلی شدید که می‌تواند جان بیمار را به خطر بیندازد.
• کاهش توانایی باروری در آینده به دلیل آسیب یا برداشت لوله فالوپ
• نیاز به جراحی اورژانسی و افزایش خطر چسبندگی در ناحیه لگن
• بروز عفونت‌های لگنی پس از پارگی یا جراحی
• مشکلات روحی و روانی مانند اضطراب، افسردگی و ترس از بارداری مجدد

در نهایت…

حاملگی خارج از رحم زمانی رخ می‌دهد که جنین در بافتی خارج از رحم یعنی در لوله فالوپ رشد کند در واقع این وضعیت در صورت عدم درمان سریع می‌تواند عوارض خطرناکی مانند آسیب لوله فالوپ و خونریزی داخلی ایجاد کند ولی درمان آن منجر به حفظ بارداری نمی‌شود اما تشخیص زودهنگام نقش مهمی در کاهش عوارض دارد پس در صورت مشاهده هر کدام از علائم ذکر شده در مقاله حتما به متخصص زنان مراجعه کنید.