فیبروم رحم و ناباروری یکی از موضوعات مهمی است که ذهن بسیاری از زنان در سنین باروری را به خود مشغول کرده است. اگرچه فیبروم رحم یک توده خوشخیم است و همیشه باعث ناباروری نمیشود، اما در برخی موارد بسته به محل، اندازه و تعداد فیبرومها، میتواند بر باروری و شانس بارداری تاثیر بگذارد. آشنایی با ارتباط بین فیبروم رحم و ناباروری به زنان کمک میکند تا در صورت نیاز، درمان مناسب را در زمان مناسب آغاز کنند. در این مقاله به بررسی تأثیر فیبروم رحم بر باروری، علل کاهش شانس بارداری و روشهای درمان این عارضه میپردازیم.
فیبروم رحم چیست؟
فیبروم رحم تودهای خوشخیم است که از بافت عضلانی رحم رشد میکند و یکی از شایعترین بیماریهای زنان، بهویژه در سنین باروری، محسوب میشود. این تودهها سرطانی نیستند و اندازه آنها میتواند از چند میلیمتر تا چندین سانتیمتر متغیر باشد. برخی زنان تنها یک فیبروم دارند، در حالی که در برخی دیگر چندین فیبروم بهطور همزمان در بخشهای مختلف رحم ایجاد میشود. بسیاری از فیبرومها هیچ علامتی ایجاد نمیکنند، اما در برخی موارد میتوانند باعث خونریزی شدید قاعدگی، درد لگن، احساس فشار در ناحیه شکم و مشکلات باروری شوند.
فیبروم رحم و ناباروری همیشه به یکدیگر مرتبط نیستند و بسیاری از زنان مبتلا به فیبروم بدون مشکل باردار میشوند. با این حال، اگر فیبروم در محل یا اندازهای باشد که حفره رحم را تغییر دهد، دهانه لولههای رحمی را مسدود کند یا مانع لانهگزینی جنین شود، ممکن است احتمال ناباروری یا بروز برخی عوارض بارداری افزایش یابد. به همین دلیل، بررسی تاثیر فیبروم بر باروری باید با توجه به نوع، تعداد و محل قرارگیری آن توسط پزشک انجام شود. در مورد درمان ناباروری این مقاله را بخوانید.
علائم فیبروم رحم که میتوانند بر بارداری و باروری تاثیر بگذارند
فیبروم رحم در برخی افراد هیچ علامتی ایجاد نمیکند، اما وقتی علامتدار شود میتواند روی باروری و روند بارداری تاثیر بگذارد. این اثرات بهدلیل تغییر شکل رحم، اختلال در لانهگزینی یا فشار روی اندامهای اطراف ایجاد میشوند و ممکن است با ناباروری همراه باشند.
علائمی از فیبروم رحم که میتوانند روی باروری و بارداری اثر بگذارند:
| علامت | توضیح | اثر احتمالی بر باروری و بارداری |
| خونریزی شدید قاعدگی | پریودهای طولانی یا با حجم زیاد | میتواند باعث کمخونی و کاهش شانس بارداری شود |
| درد لگنی یا فشار | احساس سنگینی یا درد در پایین شکم | ممکن است نشاندهنده فیبروم بزرگ یا متعدد باشد |
| نامنظمی قاعدگی | فاصلههای غیرطبیعی بین دورهها | اختلال در تخمکگذاری و کاهش احتمال بارداری |
| درد هنگام رابطه جنسی | درد در حین یا بعد از نزدیکی | میتواند باعث کاهش دفعات نزدیکی و کاهش شانس بارداری شود |
| سقطهای مکرر | از دست دادن بارداری در مراحل اولیه | مخصوصاً در فیبرومهایی که داخل رحم هستند |
| مشکل در لانهگزینی | عدم موفقیت در تشکیل بارداری | یکی از مهمترین مکانیسمهای ناباروری مرتبط با فیبروم رحم |
| احساس فشار روی مثانه یا روده | تکرر ادرار یا یبوست | نشانه فیبرومهای بزرگ که ممکن است ساختار رحم را تغییر دهند |
فیبروم رحم چگونه ایجاد میشود؟
فیبروم رحم وقتی ایجاد میشود که یک سلول عضلهی دیواره رحم بهدلایل ژنتیکی دچار تغییر میشود و شروع به تقسیم غیرطبیعی میکند. این سلولِ جهشیافته کمکم تودهای از بافت عضلانی و فیبری میسازد که به آن فیبروم گفته میشود.
رشد این توده به شدت تحت تأثیر هورمونهای استروژن و پروژسترون است، به همین دلیل در سنین باروری بیشتر دیده میشود و ممکن است با بزرگ شدن یا تغییر شکل رحم، در بعضی افراد باعث مشکلاتی مثل درد یا خونریزی و حتی در مواردی ارتباط با ناباروری ایجاد کند. البته همه فیبرومها باعث ناباروری نمیشوند و این موضوع به محل و اندازهی فیبروم بستگی دارد.
آیا فیبروم رحم باعث ناباروری میشود؟
فیبروم رحم همیشه باعث ناباروری نمیشود، اما در بعضی موارد میتواند شانس بارداری را کاهش دهد یا مشکل ایجاد کند. این موضوع بیشتر به محل قرارگیری، اندازه و تعداد فیبرومها بستگی دارد، نه صرفاً وجود آنها.
اگر فیبروم داخل حفره رحم یا نزدیک به آن باشد (فیبرومهای زیرمخاطی)، میتواند جلوی لانهگزینی جنین را بگیرد یا باعث سقط زودرس شود. همچنین اگر فیبرومها لولههای رحمی را تحت فشار قرار دهند یا شکل طبیعی رحم را تغییر دهند، ممکن است حرکت اسپرم یا رسیدن تخمک مختل شود و در نتیجه با ناباروری همراه شود. با این حال، بسیاری از زنان مبتلا به فیبروم بدون هیچ مشکلی باردار میشوند و فقط درصدی از موارد واقعاً باعث ناباروری میشوند.
کدام انواع فیبروم بیشترین تاثیر را بر باروری دارند؟
بیشترین تاثیر روی علت ناباروری زنان مربوط به فیبرومهایی است که داخل حفره رحم یا نزدیک به آن رشد میکنند. این نوعها میتوانند مستقیماً مانع لانهگزینی جنین شوند یا فضای رحم را طوری تغییر دهند که بارداری سختتر شود.
در میان انواع مختلف، فیبرومهای زیر مخاطی (داخل حفره رحم) بیشترین ارتباط را با ناباروری دارند، چون دقیقا جایی قرار میگیرند که جنین باید در آن لانهگزینی کند. بعد از آن، فیبرومهای داخل دیواره رحم اگر بزرگ باشند یا شکل رحم را تغییر دهند، میتوانند روی باروری اثر بگذارند. در مقابل، فیبرومهای خارجی رحم کمترین تاثیر را بر باروری دارند مگر اینکه خیلی بزرگ شوند و به لولههای رحمی فشار بیاورند. در کل، تأثیر فیبروم رحم روی ناباروری به نوع و محل آن وابسته است و همه موارد یکسان نیستند.
چگونه فیبروم رحم باعث کاهش شانس بارداری میشود؟
فیبروم رحم میتواند از چند مسیر مختلف شانس بارداری را کم کند. این اثر بهخاطر تغییر در ساختار رحم یا ایجاد اختلال در عملکرد طبیعی آن اتفاق میافتد.
- تغییر شکل حفره رحم: مانع لانهگزینی جنین میشود
- فشار روی لولههای رحمی: اختلال در رسیدن اسپرم یا تخمک
- کاهش جریان خون رحم: محیط نامناسب برای رشد اولیه جنین
- اختلال در دیواره رحم: کاهش کیفیت لانه گزینی
- التهاب یا تحریک رحم: افزایش احتمال سقط زودرس
- بزرگی بیش از حد فیبروم: ایجاد فضای غیرطبیعی در رحم
روشهای تشخیص و درمان فیبروم رحم در زنان نابارور
فیبروم رحم در زنان نابارور با روشهای تصویربرداری و بررسی رحم تشخیص داده میشود و درمان آن بسته به اندازه، محل و شدت علائم انتخاب میشود. هدف اصلی در این افراد، بهبود شانس باروری و اصلاح ساختار رحم است.
روشهای تشخیص و درمان فیبروم رحم در زنان نابارور را در جدول زیر مشاهده میکنید.
| تشخیص | درمان |
| سونوگرافی واژینال | درمان دارویی برای کنترل علائم و کوچک کردن موقت فیبروم |
| سونوگرافی شکمی | جراحی برداشتن فیبروم (میومکتومی) برای حفظ باروری |
| MRI رحم | لاپاراسکوپی یا هیستروسکوپی برای خارج کردن فیبرومهای داخل رحم |
| هیستروسالپنگوگرافی (عکس رنگی رحم) | اصلاح شکل رحم قبل از اقدام به بارداری |
| هیستروسکوپی تشخیصی | در برخی موارد استفاده از هورموندرمانی برای کنترل رشد فیبروم |
آیا پس از درمان فیبروم رحم امکان بارداری وجود دارد؟
فیبروم رحم بعد از درمان در بسیاری از زنان میتواند باعث بازگشت یا افزایش شانس بارداری شود، بهخصوص وقتی فیبرومهایی که روی شکل رحم اثر گذاشتهاند برداشته شوند. در این حالت، رحم دوباره شرایط مناسبتری برای لانهگزینی جنین پیدا میکند و احتمال بارداری بهتر میشود.
در نتیجه، ارتباط بین فیبروم رحم و ناباروری همیشه دائمی نیست؛ یعنی در بسیاری از موارد با درمان مناسب (مثل جراحی یا روشهای کمتهاجمی)، مشکل ناباروری برطرف میشود یا بهطور قابل توجهی کاهش پیدا میکند، اما نتیجه نهایی به سن، نوع فیبروم و وضعیت کلی باروری فرد بستگی دارد.
سخن پایانی
در مجموع، فیبروم رحم در همه موارد باعث ناباروری نمیشود، اما بسته به محل و اندازه میتواند با ایجاد اختلال در لانهگزینی، تغییر شکل رحم و کاهش کیفیت محیط رحمی، شانس بارداری را کم کند؛ با این حال در بسیاری از موارد، رابطه بین فیبروم رحم و ناباروری قطعی نیست و با تشخیص و درمان مناسب، امکان بارداری دوباره بهطور قابل توجهی افزایش پیدا میکند.
سوالات متداول
بله، در بعضی موارد حتی بدون علائم واضح هم ممکن است اگر فیبروم در محل حساس (مثل داخل حفره رحم) باشد، روی لانهگزینی اثر بگذارد و شانس بارداری را کاهش دهد.
بله، در برخی زنان امکان عود وجود دارد، بهخصوص اگر زمینه ژنتیکی یا هورمونی فعال باشد، اما رشد مجدد قابل کنترل و پیگیری است.
در بیشتر موارد بارداری بدون مشکل پیش میرود، اما در برخی افراد ممکن است باعث درد، افزایش احتمال زایمان زودرس یا محدودیت رشد جنین شود و نیاز به مراقبت بیشتر دارد.
جراح و متخصص زنان، زایمان و نازایی | فارغالتحصیل پزشکی از دانشگاه جندیشاپور اهواز | دارای گواهینامههای کولپوسکوپی، لاپاروسکوپی، هیستروسکوپی، درمان اختلالات جنسی و جراحی زیبایی از مراکز معتبر ایران | فعال در زمینههای لابیاپلاستی، زایمان طبیعی، جراحی زیبایی با لیزر مونالیزا، تنگ کردن واژن، کربوکسیتراپی، هیستروکتومی، میومکتومی و درمان بیاختیاری ادرار | شماره نظام پزشکی: ۱۰۱۳۹۹
0 Comments